Een partijbestuur dat opereert als een 'politbureau'


VoorNederland (VNL) is een democratische partij met leden volgens de verenigingsstatuten. Ten minste, men kan er lid van worden. Maar in de praktijk houdt het dan eigenlijk op! Een partij met leden is pas democratisch als de leden zeggenschap hebben over hoe de partij is georganiseerd en dat er regels worden afgesproken en gerespecteerd. Dit alles vastgelegd in reglementen zoals in de verenigingsstatuten is bepaald.

Lid worden van VNL

Lid worden van VNL gaat makkelijk. Je maakt het jaarlijkse contributiebedrag van twaalf euro over op de betaalrekening van de vereniging en je krijgt binnen enkele dagen het lidmaat­schapsnummer per e-mail toegestuurd. Iedereen is welkom, geen ballotagecommissie voor toetreding of een verklaring van goed gedrag is noodzakelijk.

Communiceren met VNL

Communiceren met VNL doet men door de vragen die men heeft te sturen naar het algemene e-mailadres van de vereniging. Slechts één e-mailadres voor alle vragen. Wel zo makkelijk toch? Algemene vragen worden vrijwel altijd de volgende werkdag beantwoord. Specifieke vragen, zoals vragen over de notulen van Algemene Ledenvergadering (ALV) blijven veelal onbeantwoord of in het beste geval krijgt men een ontwijkend antwoord. Bij herhaaldelijk kritische vragen stellen of bij een te nadrukkelijke reactie op een onbevredigend antwoord van VNL is de kans groot dat men wordt ontzet (geroyeerd) als lid van de vereniging. Men heeft in geval van ontzetting nog wel de kans om in beroep te gaan bij de Commissie van Beroep, maar dat blijkt in de praktijk slechts een geregisseerde formaliteit. Deze Commissie van Beroep is in de praktijk namelijk geheel niet onafhankelijk en al zeker niet geloofwaardig en standvastig.

Lidmaatschap van VNL

Begin september 2016 ben ik lid geworden van VNL en iets meer dan een maand later ontzet (geroyeerd) als lid. Ik stelde namelijk kritische vragen over onder meer de 'verkorte' notulen van de ALV. Toen ik hierop onbevredigende antwoorden van VNL kreeg en blijkbaar te nadrukkelijk aandrong, werd ik ontzet als lid. "Uw e-mails gericht aan VNL wijzen uit dat u onze vereniging op onredelijke wijze wilt benadelen", wordt als reden opgegeven. Ik ging in beroep, maar de Commissie van Beroep is het met het oordeel van het bestuur eens om mij te ontzetten als lid. Echter, door het nemen van juridische stappen tegen de ontzetting en een ophanden zijnde rechtszaak – met de daarbij behorende publiciteit in de media – komt de Commissie van Beroep zomaar op het eigen besluit terug en wordt de eerder genomen beslissing tot bekrachtiging van de ontzetting ingetrokken.

Bezoek aan VNL

Op maandag 16 januari 2017 mocht ik op bezoek komen bij VNL. Meer als 'goedmakertje', dan dat VNL verheugd is mij weer als lid te verwelkomen. Ik word in het Tweede Kamergebouw in een vergaderzaal ontvangen door Johan Driessen en Matthijs Weststrate. Ik vraag hun naar hun functie binnen VNL, zodat ik de 'setting' beter kan plaatsen. Ze zitten er als beleidsmedewerkers van de Tweede Kamerfractie van VNL (Groep Bontes en Van Klaveren). Maar het is toch alom bekend dat Driessen deel uitmaakt van het bestuur van VNL, als penningmeester. Waarom niet dan ook deze zeer belangrijk functie binnen de vereniging benoemen?

De houding van de heren van VNL is vanaf het begin tot het einde afstandelijk en terughoudend. Tussen neus en lippen door wordt aan mij gevraagd of ik namens mijzelf hier zit of namens Chris Aalberts. Aalberts is namelijk een bekende van mij, waar ik trouwens geen geheim van maak. Aalberts schrijft soms kritisch over VNL. Driessen deelde mij daarbij aanvullend mede dat VNL momenteel een 🔎onderzoek naar Aalberts heeft lopen en een advocaat heeft ingeschakeld naar aanleiding van een 📝artikel dat Aalberts over Jan Roos schreef. Dit komt op mij over als een waarschuwing of zelfs als een verkapt dreigement om maar niet kritisch of negatief over VNL te schrijven, want anders…?! Maar als Aalberts daadwerkelijk de feiten hierover uit zijn duim zou zuigen, dan had Aalberts allang een rechtszaak aan zijn spreekwoordelijke broek gehad. Intimidatie behoort dus ook tot het palet van VNL als negatieve publiciteit zich op voorhand dreigt aan te kondigen.

Notulen van de Algemene Ledenvergadering

Ik kan na het bezoek concluderen dat de 'volledige' notulen – na inzage hierin te hebben gehad – eigenlijk hetzelfde zijn als de 'verkorte' notulen, met dien verstande dat er namen in staan van leden die zitting hebben in de Commissie van Beroep en de Commissie van Kascontrole. Echter, wat is er zo vertrouwelijk dat de namen van deze leden niet in de 'verkorte' notulen worden vermeld? Volgens de beide heren van VNL betreft het privacy redenen. Mij ontgaat dit argument in het geheel! VNL is namelijk een democratische vereniging met leden, waar namen van leden die een functie binnen de partij bekleden gewoon bij alle leden bekend dienen te zijn. Wil je als lid geen naamsvermelding in de notulen, dan ook geen functie binnen de vereniging.

Wat trouwens opvalt is – zover dat via internet is te achterhalen – dat Commissieleden tot de zogenaamde 'inner circle' van VNL behoren, doordat ze de één of andere ondersteunende functie binnen de VNL Tweede Kamerfractie vervullen. Eigenlijk wel zo verklaarbaar om dan Commissieleden niet te vermelden in de notulen van de ALV. Onafhankelijke en zelfstandige besluitvorming ten opzichte van het bestuur is daarmee volledig van tafel verdwenen. In het meest ernstige geval zijn de leden van de vereniging niet eens op de hoogte van de namen van deze Commissieleden, omdat ze helemaal niet tijdens een ALV door de leden zijn benoemd en aangesteld! Dat zou nog eens onaanvaardbaar en zelfs laakbaar zijn!

Kandidatenlijst TK2017

Het stellen van kandidaten namens de vereniging voor het lidmaatschap van bijvoorbeeld de Tweede Kamer – in dit geval die van de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017 (TK2017) – is een doel van de vereniging. Men mag er toch van uitgaan dat dit alleen mogelijk is als men lid is van de vereniging. Waarom zou men anders lid worden van een vereniging waarin men toch niet kan participeren in de doelstellingen?! Het bestuur heeft de leden via een e-mail aangeschreven dat belangstelling voor kandidaatstelling TK2017 vóór 1 september 2016 dient te geschieden. Verzoeken tot kandidaatstelling door leden ná 1 september 2016 werden zelfs niet eens meer in beschouwing genomen door het bestuur. Echter, van de huidige kandidatenlijst zijn een aantal personen gevraagd door het bestuur na sluiting van voornoemde termijn. Bovendien waren deze personen op dat moment zelfs geen lid van VNL! Of ze dat momenteel wel zijn, wil Driessen niet bekend stellen. Van kandidaten die blijkbaar wel vóór de sluitingsdatum hun belangstelling hebben kenbaar gemaakt, daar wil Driessen de betreffende data ook niet van bekend stellen. Het standaard non-argument is wederom: privacy redenen. Weststrate vraagt mij waarom ik dit zo belangrijk vind en waarom ik dit ook zwart op wit wil zien? “Of ik hem en Driessen niet op hun woord kan geloven?” Volgens mij zijn de beide vragen hierover nogal voor de hand liggend, zeker in het licht van de gevolgde werkwijze van het bestuur in deze. “De tijd dat ik mensen op de bruine, blauwe of groene ogen vertrouw, ligt ver achter me”, was mijn antwoord hierop. Inderdaad, democratie, transparantie, gelijke behandeling en daarbij inspraak hebben als lid binnen de partij viert hoogtij binnen VNL. Niet dus! De meeste partijleden kregen niet eens een reële kans, maar dat is blijkbaar niet relevant. Alles is blijkbaar toegestaan door het bestuur, zelfs minachting van de eigen leden!

Het wordt erop of eronder

De uitverkoren 🔘VNL-kandidaten TK2017 zitten er echt niet voor en met instemming van de leden, maar uitsluitend voor zichzelf! Het is voor hen te hopen dat het een succes wordt, want buiten het bestuur worden ze – door stilzwijgend in te stemmen met de werk- en handelswijze van het verenigingsbestuur – door ieder fatsoenlijk mens uitgekotst!

Totstandkoming verkiezingsprogramma

Het verkiezingsprogramma is onder andere tot stand gekomen door ingezonden berichten van leden en groepsbijeenkomsten. Aantoonbare bewijslast hierover wil Driessen niet overleggen. “Leden willen dit in het kader van hun privacy binnenskamers houden.” Dit is blijkbaar het antwoord op alles waar VNL de bewijslast hierover niet wil of kan overleggen. Maar het is gewoon een indicatie dat de feiten niet aan het licht mogen komen, want de leden zouden zich dan wel eens van de partij af kunnen keren of openlijk commentaar geven. En dat kan natuurlijk niet, zo vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen!

Het bestuur bepaalt alles

De oprichters van VNL zijn tevens ook de initiële bestuurders van de partij. Twee van de oprichters – 🐀Joram van Klaveren en 🐀Johan Driessen – bekleden nog steeds een bestuursfunctie binnen de partij. De procedure tot toetreding van Laurence Stassen als huidige voorzitter van het bestuur is onduidelijk en niet vastgelegd.

Bij VNL heeft het bestuur vrijwel alle macht, ook al zijn de drie bestuursfuncties niet allemaal bezet. De ALV neemt 'besluiten' waarbij de voorzitter van het bestuur beslist hoe deze besluiten worden genomen. Procedureel heeft het bestuur dus alle vrijheid. Het bestuur behoort genomen besluiten vast te leggen met inachtneming van de regels, desgewenst vast te stellen bij reglement. Reglementen en regels zijn er volgens Driessen niet. Het bestuur bepaalt namelijk alles en leden mogen uitsluitend instemmend applaudisseren. Het bestuur doet stelselmatig alle besluiten tijdens een ALV per acclamatie af. Deze werkwijze moet voor iedere weldenkend mens onaanvaardbaar zijn.

Ontbreken van transparantie

Volgens de statuten dient er jaarlijks tenminste één ALV plaats te vinden waarvan ook notulen dienen te worden opgemaakt. De notulen van de ALV zijn eigenlijk de belangrijkste documenten van een vereniging. Het goed en duidelijk verwoorden van alle behandelde onderwerpen, de gestelde vragen en de antwoorden daarop zijn van groot belang voor een partij met leden.

Het opmaken en bekend stellen van een zogenaamde 'verkorte' – lees onvolledige – notulen is daarom ook onaanvaardbaar voor een partij met leden. Er dient namelijk altijd te kunnen worden nagelezen welke onderwerpen zijn behandeld; welke vragen zijn gesteld; wat de antwoorden op de gestelde vragen zijn geweest; hoe bestuur, commissies en kandidaten kieslijst worden aangesteld en de bekend stelling daarvan; hoe het verkiezingsprogramma vorm gaat krijgen en de inhoud ervan; wat de gemaakte afspraken zijn en hoe alle besluiten volgens stemming (voor/tegen/onthouding) tot stand zijn gekomen. Volledige transparantie is namelijk van essentieel belang voor de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van het bestuur.

Transparantie wil zeggen dat alle zaken keurig worden gemotiveerd en volledig opgeschreven en vastgelegd in de betreffende documenten. Bij VNL is eigenlijk niets formeel in enig verenigingsdocument vastgelegd en dus is er geen transparantie naar de leden toe. Dit werkt dus gegrond wantrouwen in het functioneren van het bestuur in de hand.

Het bestuur is oncontroleerbaar

Als het bestuur alles beslist en niets gemotiveerd en volledig opschrijft en formeel vastlegt in notulen en reglementen die voor alle leden van de partij toegankelijk zijn, dan wordt het bestuur volstrekt oncontroleerbaar en dientengevolge onbetrouwbaar.

Het bestuur van VNL lijkt in het geheel niet op een bestuur van een democratische partij waar leden invloed en inspraak hebben, maar meer op een 'politbureau' zoals we dat kennen uit de vroegere communistische Sovjet Unie. Dat bepaalde namelijk ook alles. Hoewel, een 'communistisch' politbureau? VNL is toch niet politiek links of communistisch? Nee, dat klopt, maar de term 'politbureau' komt wel uit het communisme voort. Maar om het bestuur van VNL nu te vergelijken met een politiek rechts Zuid-Amerikaanse 'junta' – zoals we dat kennen uit Argentinië in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw – lijkt me net iets te ver gaan. Die gingen namelijk net een stapje verder... Desalniettemin zou het reden genoeg moeten zijn voor álle leden om het bestuur op staande voet uit hun functie te ontzetten!

VNL is onbetrouwbaar voor de leden, dus onbetrouwbaar voor Nederland

Een ding is wel duidelijk bij VNL: leden hebben geen enkele inspraak of daadwerkelijke invloed. Leden zijn uitsluitend 'noodzakelijk kwaad' om subsidies te verkrijgen volgens de Wet financiering politieke partijen en om de vereniging door te laten gaan als partij met een democratische gehalte. Alleen instemmend applaus wordt door het bestuur geaccepteerd. Niets meer en al helemaal niets minder!

Peter Hoogstrate


Dit is een bijdrage van: Peter Hoogstrate